İçeriğe geç

Anlamına Göre Fiiller – Çekimli Fiil – Anlam Kayması

 Anlamına Göre Fiiller
➢ Kılış (İş) Fiilleri:
❖ Nesne alabilen eylemlerdir.
❖ ‘’Neyi’’ sorusuna cevap verir.
❖ Fiilin başına ‘’Onu’’ getirilebilir.
• Ablam kitaplarını çantasına koydu.
• Annem, oda havasız olduğu için pencereyi açtı.
• Çok ağır olduğu için çantamı taşıyamıyorum.
➢ Durum Fiilleri:
❖ Kişinin o anki durumunu bildirir.
❖ Nesne almaz.
• Araba hemen bir sokak aşağıda durdu.
• Odaya girince kendisine gösterilen yere oturdu.
• Karşıdan gelen köpeği görünce korktu.

➢ Oluş Fiilleri:
❖ Bir durumdan başka bir duruma geçişi bildirir.
❖ Öznenin iradesi dışında gerçekleşir.
❖ Nesne almaz.
• Babam yaşlandıkça saçları da ağardı.
• Ağaçlar uzun süre sulanmayınca yaprakları sarardı.
• Dolaptaki ekmeklerin hepsi bayatlamış.
 Çekimli Fiil:
❖ Bir iş, oluş, hareket, kılış ya da durumu kişi ve zamana bağlayarak anlatan sözcüklerdir.
• Fiil (eylem) anlamı olmalıdır.
• Kip anlamı olmalıdır.
• Kişi (şahıs) çekimi yapılabilmelidir.
• Olumsuz yapılabilmelidir.

 Eylemde Kip:
Haber (Bildirme)                             Dilek
• Şimdiki Zaman –yor, –(i)yor        Gereklilik Kipi -meli, malı
• Gelecek Zaman -ecek, -acak      İstek Kipi -e, -a
• Geniş Zaman -r, -ar, -er               Koşul(Şart) Kipi -se, -sa
• Geçmiş Zaman                           Emir Kipi – eki yoktur.
➢ Şimdiki Zaman: -yor
• Oku-yor-um — 1.tekil                   Yaz-ıyor-uz — 1. çoğul
• Okuyorsun — 2.tekil                     Yazıyorsunuz — 2. çoğul
• Okuyor — 3. tekil                         Yazıyorlar — 3. çoğul
• Çocukların kahvaltısını hazırlıyorum.
➢ Gelecek Zaman: -ecek, -acak
• Oku-y-acak-ım (Okuyacağım) — 1.tekil                           Yazacağız — 1. çoğul
• Okuyacaksın — 2. çoğul                                                  Yazacaksınız — 2.çoğul
• Okuyacak — 3. tekil                                                         Yazacaksınız — 3. çoğul
• Ödevimi yarına kadar bitireceğim.

➢ Geniş Zaman: -r
• Oku-r-um — 1. tekil                              Yaz-ar-ız — 1. çoğul
• Okursun — 2.tekil                                Yazarsınız — 2. çoğul
• Okur — 3. tekil                                     Yazarlar — 3. çoğul
• Her akşam dişlerimi fırçalarım.
➢ Görülen Geçmiş Zaman: -di
• Oku-du-m — 1.tekil                             Git-ti — 1. çoğul
• Okudun — 2. çoğul                             Gittiniz — 2.çoğul
• Okudu — 3. tekil                                 Gittiler — 3. çoğul
• Karşıdaki binayı bugün boyadılar.
➢ Duyulan Geçmiş Zaman: -miş
• Oku-muş-um — 1. tekil                        Yaz-mış-ız — 1. çoğul
• Okumuşsun — 2. tekil                          Yazmışsınız — 2. çoğul
• Okumuş — 3. tekil                                Yazmışlar — 3. çoğul
• Öğrenciler, dün müzeye gitmişler.

➢ Gereklilik Kipi: -meli, malı
• Çalış-malı-y-ım — 1. tekil                     Öğren-meli-y-iz — 1. çoğul
• Çalışmalısın — 2.tekil                          Öğrenmelisiniz — 2. çoğul
• Çalışmalı — 3. tekil                              Öğrenmeliler — 3. çoğul
• Derslerine günü gününe hazırlanmalısın.
➢ İstek Kipi: -e, -a
• Çalış-a-y-ım — 1.tekil                          Öğren-elim — 1. çoğul
• Çalışasın — 2. çoğul                           Öğrenesiniz — 2.çoğul
• Çalışa — 3. tekil                                  Öğreneler — 3. çoğul
• Öğretmene sınav konularını soralım.
➢ Koşul (Şart) Kipi: -se, -sa
• Çalış-sa-m — 1. tekil                           Öğren-se-k — 1. çoğul
• Çalışsan — 2. tekil                              Öğrenseniz — 2. çoğul
• Çalışsa — 3. tekil                                Öğrenseler — 3. çoğul
• Yarışmaya birlikte hazırlansak
• Otobüs erken kalksa zamanında yetişirdik

➢ Emir Kipi: eki yoktur

• Çalış — 2.tekil                                    Öğren-in — 2. çoğul
• Çalışsın — 3. tekil                              Öğrensinler — 3. çoğul
• Burayı hemen düzenle
• Bu konuyu dikkatle dinleyin
 Eylemlerde Anlam Kayması:
➢ Bir kipin kendi dışında, bir başka kipin anlamını verecek şekilde kullanılmasıdır.
• Haftaya yanına geliyorum.
• Yarın Taksim Meydanı’na gideriz.
• Fatih Sultan Mehmet 1453’te İstanbul’u fethetti.
• Derhal kitabını alıp odana çıkıyorsun.
• Aradığın kitap rafta olacak.
• Uşak’ta altı yıl öğretmenlik yapmışım.

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir