İçeriğe geç

CÜMLENİN ÖGELERİ / YÜKLEM – ÖZNE (2023 TAYFA)

YÜKLEM
Cümlede işi, oluşu, hareketi, durumu bildiren, cümleyi bir yargıya bağlayan, sözcük yada sözcük grubundan oluşan ögedir.
Eski balıkçı teknesi, sahilde öylece duruyor.
Yerin çektiği kadar ağırsın.
Son zamanlar da insani değerler iyice değişti.
Geçti. Kalacaksın. Koş.
En güzel duygular insanın kendisinde gizlidir.

– Yüklem her zaman cümlenin sonunda bulunmayabilir.
Hangi otobüse bineceğini sordum ona.
Söyleyecek sözü çoktur okumayan insanın.
Bu akşam Leylâ’yı gördüm.
Derdini ağlarken yayan bir muma.

– Basit ya da türemiş bir fiil yüklem olabileceği gibi birleşik filler de
yüklem olabilir. Bu durumda birleşik fiilin tamamı –ayırmadan- yüklem alınır.
Elindeki kocaman taşı göle fırlatıp yanımıza koştu.
O oyunu ben de çok merak ediyorum.
Anlattıklarıma tüm sınıf kulak kesildi.
Evsiz insanların yaşamını anlattığı oyunları ilgi çekti.

– İsim ya da isim soylu sözcükler yüklem olabileceği gibi sözcük grupları da yüklem olarak kullanılabilir. Sözcük gurubu olduğunda sözcüklerin tamamı yüklem alınır.
Türklerin en eski sanatlarından biri minyatürdür.
Akşam sizi arayan bendim.
Kedinin gözleri cam gibiydi.
Ülkelerin hazineleri gençlerdir.

Başarılı olmanın tek koşulu çok çalışmaktır.
Yaşadığımız zorluklar yaşamın süsüdür.
Bağ evimiz yüksek bir tepedeydi.
Bizim köyün yolları eğri büğrüydü.


ÖZNE
– Yüklemde bildirilen eylemi ya da yargıyı gerçekleştiren, yargıya konu olan ögedir.
– Yüklem bulunduktan sonra “ne, kim” sorularına yanıt veren ögedir.
Kitap bize yakın geçmişi değil, eskileri anlatıyor.
Sevdamız, çıkılamaz dağlardan da yücedir.

– Özne tek bir sözcükten oluşabileceği gibi sözcük gruplarından da oluşabilir. Bu durumda sözcük grubunun tamamı özne olarak belirlenmelidir.
Rıhtım kenarındaki taş basamaklar ıslaktı.
ÖZNE
Bir cümlede ‘’isimler, zamirler, adlaşmış sıfatlar, tamlamalar, fiilimsiler’’ özne görevinde
kullanılabilir.
İlkbaharın gelmesiyle ağaçlar yeşerdi.
Kimse onun bu sınavda başarılı olacağını düşünmüyordu.

Gençler, yeni bir işe başlama konusunda daha cesur olur.
Düzenli kitap okumak, unutkanlık hastalığına yakalanma riskini azaltıyor.
Çanakkale gezimizde bize tarih öğretmenimiz rehberlik etti.
Kapıda bizi uzun boylu, sert yüzlü bir adam karşıladı.


GERÇEK ÖZNE
– Yüklemde bildirilen işi bizzat yapan öznedir.
Nisa, büyük umutlarla babasını bekledi.
Büyük umutlarla babasını bekledi.
Onlar, bu oyunu Kadıköy’deki bir tiyatroda izlemişler.
Bu oyunu Kadıköy’deki bir tiyatroda izlemişler.


SÖZDE ÖZNE
– Özne işi yapan değil, işten etkilenen durumdadır.
Bütün masalar tek tek düzenlendi.
Köyün bütün çeşmeleri onarıldı.
Yarışma tarihi tüm katılımcılara duyuruldu.

Serinin son filmi, ocak ayında yayımlanacak.
Resim kursu öğrencilerinin tabloları salonun girişinde sergilendi.
Dereyi geçerken at değiştirilmez.
Karar kurulca incelenerek onaylandı.
Orman yangını itfaiye ekipleri tarafından söndürüldü.

ORTAK ÖZNE / YÜKLEM
Yüzbaşı atına atladı ve kışlaya doğru yola koyuldu.
Cansu, hikâyesini anlatırken sıklıkla ellerini kullanıyor, bazen de yerinden kalkıp dolaşıyordu.
Sabahları fabrikada, akşam da babasının dükkânında çalışırdı.
Gamze kütüphaneye, Duru de sinemaya gitt

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir