İçeriğe geç

Sözcükte Yapı Biçim Bilgisi

BİÇİM BİLGİSİ (SÖZCÜKTE YAPI)

Bu konumuzda basit (kök) sözcük nedir?, türemiş (gövde) sözcük nedir?, bileşik sözcük nedir? sorularına örnekleriyle birlikte cevap vereceğiz.

 Basit (Kök) Sözcük:
➢ Yapım eki almamış, kök durumundaki sözcüklerdir.
➢ Bu sözcükler bir ya da birden fazla çekim eki alabilirler.
• Balıklarda
• İnsanlar
• Masamızda
 Türemiş (Gövde) Sözcük:
➢ Bir kök ile yapım ekinin birleşmesi yoluyla sözcüklerdir.
➢ Türemiş sözcükler bir ya da birden fazla yapım eki alabilir.
• Durak
• Avlamış
• Çevre
• Kavşak
• Gözlem
• Yaşam
• Tatlıcılık
• Oynuyor
 Birleşik Sözcük:
➢ En az iki sözcüğün sesçe, biçimce veya anlamca birleşip kaynaşmasıyla oluşmuş sözcüklerdir.
❖ Oluşumlarına Göre Birleşik Cümleler
➢ Anlam kayması yoluyla oluşabilirler. Bazen birinci, bazen ikinci bazen de her iki sözcük anlamını
yitirebilir.
• Ateşböceği, rüzgargülü, aslanağzı
➢ Ses düşmesi ya da türemesi yoluyla oluşabilirler
• Sütlü + aş — sütlaç
• Kahve + altı — kahvaltı
• Ne + asıl — nasıl
➢ Tür kaybı yoluyla oluşabilirler:
• Miras + yedi — Mirasyedi
• Gök + delen — Gökdelen
• Biçer + döver — Biçerdöver
• Gece + kondu — Gecekondu
❖ Yapılarına Göre Birleşik Cümleler
➢ İsim tamlaması yoluyla oluşurlar:
• Ufaklık geçen yıl kuşpalazı geçirdi.
➢ Sıfat tamlaması yoluyla oluşurlar:
• Bu kasabada çok sivri sinek var
➢ İyelik ekinin kaynaşması yoluyla oluşurlar:
• Öğrencileri başıboş bırakmayın
➢ İki çekimli fiilin kaynaşması yoluyla oluşurlar:
• Eve iki tane çekyat aldılar.
➢ Bir isimle bir çekimli fiilin kaynaşması yoluyla oluşurlar:
• Annem çok güzel imambayıldı yapar.
➢ İsim ve fiilimsinin kaynaşması yoluyla oluşurlar:
• Bu çocuk hep oyunbozanlık ediyor.

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir